Moje prawa wobec administracji

adw. dr hab Dorota Pudzianowska

 

Czy moja sprawa administracyjna musi skończyć się na decyzji urzędnika?

Współczesne prawo administracyjne powstało z myślą o ochronie obywateli przed arbitralną ingerencją w ich prawa ze strony administracji publicznej. W związku z tym przewiduje ono mechanizmy prawne chroniące jednostkę przed działaniem władzy niezgodnym z prawem. W najbardziej typowym wariancie od decyzji administracyjnej organu (wydawanej przez konkretnego urzędnika) przysługuje najpierw odwołanie do organu wyższej instancji, a następnie złożenie skargi do sądu administracyjnego. W decyzji, którą otrzymujemy, powinno znaleźć się pouczenie o tych uprawnieniach do zaskarżenia. Twoja sprawa „skończy się” jednak na decyzji urzędnika, jeśli nie skorzystasz ze swojego prawa do skarżenia decyzji i gdy stanie się ona ostateczna.

 

Ile muszę czekać na rozstrzygnięcie swojej sprawy?

Co do zasady, załatwienie sprawy administracyjnej powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca (art. 35§1 kodeksu postępowania administracyjnego; „kpa”), a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania w sprawie. Organ może prowadzić postępowanie dłużej, ale o każdy przypadek niezałatwienia sprawy w terminie jest obowiązany zasygnalizować stronie (art. 36 §1 kpa).

 

Zdarza się niestety dość często, że sprawy administracyjne trwają wiele miesięcy czy nawet lat. Strona ma prawo w takiej sytuacji do wniesienia ponaglenia (37 § 1 kpa) zarówno, kiedy organ nie wydaje decyzji mimo upływu terminu załatwienia sprawy – mamy wtedy do czynienia z bezczynnością – jak i wtedy, gdy dochodzi do przewlekłości prowadzenia postępowania (tj. kiedy takie postępowanie prowadzone jest dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy np. czynności wykonywane są w dużym odstępie czasowym). Ponaglenie wnosi się co do zasady do organu wyższego stopnia (np. wojewoda) za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie (np. prezydent miasta). Jeśli nie ma organu wyższego stopnia, należy wnieść ponaglenie bezpośrednio do tego organu, który zajmuje się Twoją sprawą (tak jest np. w przypadku ministra). Ponaglenie powinno zostać uzasadnione. W wyniku rozpatrzenia ponaglenia (organ ma na to 7 dni), gdy zostanie stwierdzona bezczynność lub przewlekłość, organ wyższej instancji zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do jej załatwienia w wyznaczonym terminie.

 

Możesz również wnieść skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Wniesienie tego środka jest możliwe dopiero po wykorzystaniu ponaglenia (choć nie musisz czekać na rozpatrzenie tego ostatniego środka). Sąd administracyjny w orzeczeniu uwzględniającym skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może zobowiązać organ prowadzący sprawę do wydania w określonym terminie decyzji (149§1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, „ppsa”). Może również orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny lub przyznać od organu na Twoją rzecz sumę pieniężną w wysokości określonej przepisami (149§2 ppsa).

 

Wszystko to oznacza, że prawo, w tym prawo administracyjne, daje obywatelowi możliwość ochrony jego interesów, także w relacjach z administracją publiczną.