Przemoc domowa

adw. Olga Ziegler

 

Jaki związek z prawami człowieka ma przemoc domowa?

Przemoc bywa silnie zakotwiczona w społeczeństwie, a w niektórych sytuacjach zdarza się, że jest nawet normalizowana. Z reguły nie są to pojedyncze przypadki, ale złożony system pozwalający na utrwalanie krzywdzących zachowań. Jej ofiarami padają przede wszystkim kobiety i dzieci.

Polska jest stroną Konwencji Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej, zwanej Konwencją stambulską. Jej sygnatariusze już w preambule zwracają uwagę na systemowy aspekt przemocy domowej,

„uznając, że wdrożenie równości kobiet i mężczyzn ma zasadnicze znaczenie dla zapobiegania przemocy wobec kobiet,

uznając, że przemoc wobec kobiet jest przejawem nierównych stosunków władzy między kobietami a mężczyznami na przestrzeni wieków, które doprowadziły do dyskryminacji kobiet,

uznając, że przemoc domowa dotyka kobiety w nieproporcjonalnie większym stopniu oraz że mężczyźni mogą również być jej ofiarami,

uznając, że dzieci są ofiarami przemocy domowej, również jako świadkowie przemocy w rodzinie, dążąc do stworzenia Europy wolnej od przemocy wobec kobiet i przemocy domowej”.

Prawo do niepodlegania przemocy domowej jest uznawane za ważną część podstawowych praw człowieka, takich jak prawo do godności, prawo do życia, prawo do respektowania życia prywatnego i rodzinnego, prawa do niedyskryminacji. Każdy i każda z nas ma prawo być wolnym od przemocy. Powinniśmy wiedzieć, jak się przed nią bronić i z jakich mechanizmów można korzystać.

 

Czym jest przemoc domowa?

Przemoc domowa jest czymś więcej, niż zazwyczaj myślimy. Jest nią chociażby jednorazowe, zamierzone działanie naruszające prawa lub dobra osobiste osób najbliższych. Może być to działanie narażające te osoby na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia, powodujące szkody na ich zdrowiu fizycznym lub psychicznym, a także wywołujące cierpienia i krzywdy moralne. Przemoc to działania naruszające godność, nietykalność cielesną, wolność (w tym seksualną). Przemoc to nie tylko bicie, to także wyzwiska, poniżające traktowanie, wymuszanie kontaktów seksualnych, niedbanie o dobrostan fizyczny (np. głodzenie), blokowanie lub kontrolowanie wydatków, groźby, nękanie psychiczne, przymuszanie do określonych działań czy zachowań.

 

W jakich sytuacjach policja może odizolować od Ciebie sprawcę przemocy domowej?

W Polsce obowiązuje ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie. Zgodnie z jej przepisami, jeśli sprawca przemocy domowej stwarza bezpośrednie zagrożenie dla Twojego życia lub zdrowia, bądź życia lub zdrowia Twoich bliskich, policja może taką osobę zatrzymać. Elementami, które policja może brać po uwagę przy ocenie zagrożenia, są między innymi: przemoc fizyczna, wiek osoby dotkniętej przemocą, zależność np. ze względu na stan zdrowia, kierowanie gróźb. Oprócz zatrzymania, policja może też orzec nakaz natychmiastowego opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia lub zakaz zbliżania się do mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia. Taki zakaz lub nakaz będą ważne przez 14 dni, ale sąd może ten okres przedłużyć w postępowaniu sądowym, o którym mowa w punkcie poniżej na wniosek osoby pokrzywdzonej. Warto dodać, że łamanie orzeczonych nakazów czy zakazów stanowi wykroczenie, za które sprawcy grozi nawet kara aresztu.

 

Czy przed przemocą może chronić mnie sąd?

Niezależnie od powyższych uprawnień policji, jeżeli wspólnie zajmujący mieszkanie członek rodziny stosuje przemoc i tym samym wspólne zamieszkiwanie jest szczególnie uciążliwe, osoba dotknięta przemocą może żądać, aby sąd zobowiązał sprawcę do opuszczenia mieszkania lub zakazał zbliżania się do mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia. Wniosek o opuszczenie mieszkania można złożyć na zwykłym urzędowym formularzu, dostępnym pod linkiem poniżej. Do formularza można dołączyć dowody, na przykład zaświadczenie lekarskie, zdjęcia, dokumenty z interwencji policji, zeznania świadków. Co istotne, sąd powinien rozpoznać wniosek w terminie miesiąca od jego złożenia i nie trzeba wnosić od niego żadnych opłat sądowych.

 

Jaką jeszcze mogę uzyskać pomoc?

Osoba dotknięta przemocą domową na podstawie obowiązujących w Polsce przepisów ma też możliwości uzyskania wsparcia w placówkach świadczących pomoc ofiarom przemocy w rodzinie, może zadzwonić na całodobowy telefon dla ofiar przemocy (tzw. Niebieska Linia). Zgodnie z ustawą, osobie dotkniętej przemocą w rodzinie udziela się bezpłatnej pomocy, w tym poradnictwa medycznego, psychologicznego, prawnego, socjalnego, zawodowego i rodzinnego czy interwencji kryzysowej i wsparcia.

Zawsze też warto skontaktować się z organizacjami pozarządowymi wspierającymi prawa kobiet , takimi jak Federacja na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny czy Feminoteka

Pamiętaj: masz prawo być wolny i wolna od przemocy. W Polsce dostępne są instrumenty prawne, które chronią ofiarę przemocy. Jeśli czujesz się zagrożona lub zagrożony, nie wahaj się prosić o pomoc dla siebie lub innych osób, które doświadczają przemocy.

Wniosek